🧵

ผ้าซิ่นตีนจกลับแล

งานทอพื้นเมืองไท-ยวน · ลายโบราณเมืองลับแล

หนึ่งในมรดกภูมิปัญญาที่ทำให้ลับแลมีชื่อ — ผ้าซิ่นตีนจกของชาวไท-ยวน งานทอมือลายโบราณอันวิจิตรที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น และกลายเป็นของฝากชั้นดีที่หาดูหาซื้อได้ในเมืองลับแล

ผ้าซิ่นตีนจกลับแลคืออะไร

ผ้าซิ่นตีนจกเป็นงานทอมือดั้งเดิมของหญิงชาวไท-ยวน บรรพบุรุษของชาวอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ คำว่า “จก” หมายถึงเทคนิคการควักหรือล้วงเส้นด้ายขึ้นมาทอเป็นลวดลายทีละเส้นด้วยมือ มักใช้ขนเม่นเป็นเครื่องมือ จึงได้ลวดลายที่ละเอียดประณีตและใช้เวลาทอนาน เป็นเอกลักษณ์ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน

ผืนซิ่นแบ่งโครงสร้างเป็นสามส่วน ได้แก่ “หัวซิ่น” ส่วนบนที่มักต่อด้วยผ้าสีขาว-แดง “ตัวซิ่น” ส่วนกลางที่นิยมทอลายห่าง ๆ หรือยกมุก และ “ตีนซิ่น” ส่วนล่างที่ทอด้วยเทคนิคจกอย่างวิจิตรที่สุด อันเป็นที่มาของชื่อ ลวดลายและสีที่พบบ่อยมักเน้นโทนเขียว เหลือง และน้ำตาล ตามอย่างผ้าโบราณของลับแล

ด้วยคุณค่าทางหัตถกรรม ผ้าซิ่นตีนจกลับแลจึงเป็นสินค้า OTOP ขึ้นชื่อของจังหวัดอุตรดิตถ์ และได้รับรางวัลมากมาย นักท่องเที่ยวที่สนใจสามารถแวะชมของจริง เรียนรู้กระบวนการทอ และเลือกซื้อเป็นของฝากได้ในเขตลับแล โดยเฉพาะที่พิพิธภัณฑ์ผ้าซิ่นตีนจกไท-ยวนและกลุ่มทอผ้าในตำบลชัยจุมพล ซึ่งอยู่ในละแวกเดียวกับหัวดุมรีสอร์ท

เป็นงานของ

ชาวไท-ยวน เมืองลับแล

เอกลักษณ์

ตีนซิ่นจกด้วยมือ (ขนเม่น)

สถานะ

สินค้า OTOP อุตรดิตถ์

ดู-ซื้อที่

พิพิธภัณฑ์ฯ & กลุ่มทอผ้าลับแล

เรื่องน่ารู้และวิธีหาผ้าซิ่นตีนจกลับแล

1

เทคนิค “จก” คืออะไร

จกคือการควัก-ล้วงเส้นด้ายสีต่าง ๆ ขึ้นมาทอเป็นลวดลายทีละเส้นด้วยมือ มักใช้ขนเม่นช่วยควัก ทำให้ได้ลายละเอียดและใช้เวลาทอนาน ผ้าจกแท้ ๆ จึงมีคุณค่าและราคาตามความประณีต

2

โครงสร้างหัวซิ่น-ตัวซิ่น-ตีนซิ่น

ผืนซิ่นแบ่งเป็นหัวซิ่น (ส่วนบน มักต่อสีขาว-แดง) ตัวซิ่น (ส่วนกลาง ทอลายห่างหรือยกมุก) และตีนซิ่น (ส่วนล่าง จกลายวิจิตรที่สุด) เข้าใจโครงสร้างนี้จะช่วยดูผ้าและเลือกซื้อได้

3

ลายและสีโบราณของลับแล

ลายตีนจกลับแลมีหลายแบบ สีที่พบบ่อยเน้นโทนเขียว เหลือง น้ำตาล ตามอย่างผ้าเก่าแก่ บางผืนในพิพิธภัณฑ์มีอายุกว่าร้อยปี สะท้อนภูมิปัญญาไท-ยวนแต่ละยุค

4

แวะพิพิธภัณฑ์ผ้าซิ่นตีนจกไท-ยวน

พิพิธภัณฑ์ผ้าซิ่นตีนจกไท-ยวน ลับแล จัดแสดงผ้าซิ่นตีนจกเก่าแก่และผลงานกลุ่มทอผ้า เปิดให้ชมและเรียนรู้กระบวนการทอ เป็นจุดเริ่มที่ดีก่อนเลือกซื้อ แนะนำเช็กวันเวลาเปิดล่าสุดก่อนไป

5

ซื้อเป็นของฝากอย่างไรให้คุ้ม

อุดหนุนจากกลุ่มทอผ้าหรือร้านในลับแลโดยตรงเพื่อราคายุติธรรมและได้ของแท้ สอบถามว่าเป็นงานจกมือหรือทอลายพิมพ์ก่อนตัดสินใจ ดูของฝากลับแลอื่น ๆ เพิ่มได้ในบทความของฝากลับแล และอ่านเรื่องม่อนลับแลแหล่งผ้าทอประกอบ

ตามรอยงานผ้าเมืองลับแล พักหัวดุมรีสอร์ท

อยากชมและเลือกซื้อผ้าซิ่นตีนจกของแท้ถึงถิ่นลับแล พักหัวดุมรีสอร์ทในตำบลชัยจุมพล ใกล้แหล่งทอผ้าและจุดเที่ยวลับแล ห้องแอร์สะอาด ฿450–600 ต่อคืน จองผ่าน LINE หรือโทร 099-5029339